Show Summary Details

Page of

PRINTED FROM OXFORD HANDBOOKS ONLINE (www.oxfordhandbooks.com). © Oxford University Press, 2018. All Rights Reserved. Under the terms of the licence agreement, an individual user may print out a PDF of a single chapter of a title in Oxford Handbooks Online for personal use (for details see Privacy Policy and Legal Notice).

date: 19 November 2019

(p. 787) Epigraphic Abbreviations

(p. 787) Appendix II Epigraphic Abbreviations

This list of some common epigraphic abbreviations used in Latin inscriptions lays no claim to completeness. A work of a different magnitude would be required for such an ambition. In J.-M. Lassère’s Manuel d’épigraphie romaine (2nd ed., Paris 2007) the list comprises thirty-nine pages; in R. Cagnat’s Cours d’épigraphie latine (4th ed., Paris 1914) it runs to sixty-four pages. Yet, a reader of epigraphic texts will discover that the ingenuity of the Roman stonecutter and/or his clients surpassed what modern compilers of wordlists have accomplished. Even with the help of an extensive list some puzzles will remain. As illustrated below, a single initial letter can occasionally be used as an abbreviation for a great variety of words. For abbreviations of Roman voting tribes, see Appendix V.

A

A

  • A

    ala—albata (factio)—annona—annus/anno/annos/annis/annorum —Aprilis—ara—as/assibus

  • A•A•A•F•F

    aere argento auro flando feriundo

  • A•B

    a balneis—amico bono

  • A•B•M

    amico bene merenti

  • A•C

    aere collato—armorum custos

  • A•COG

    a cognitionibus

  • A•COMM

    a commentariis

  • A•CVB

    a cubiculo

  • A•D

    ante diem—aram dedicat—ager divisus

  • AED

    aedilis

  • AEG

    Aegyptus

  • AER

    aera (= stipendia)

  • AFR

    Africa

  • A•H•N•P

    ad heredem non pertinet

  • A•L•F/P

    animo libens fecit/posuit

  • A•L•V•S

    animo libens votum solvit

  • A•M

    amico merenti—anima mea

  • A•MIL

    a militiis

  • A•RAT

    a rationibus

  • ARG

    argentarius/argentum

  • ARK

    arkarius

  • A•S

    amico suo—a sacris—a senatu—a solo—anima sancta

  • A•S•F

    a solo fecit/fecerunt

  • A•V

    agens vices

  • A•V•P

    agens vices praesidis

  • accensus—accepit—accepti

  • ACT

    actor—actuarius—actum

  • ADI

    adiutor—Adiutrix (legio)

  • ADL

    adlectus

  • ADV

    advocatus

  • AED

    aedilis—aedituus

  • AER

    aerarium—aeream—aerum (= stipendiorum)

  • AET

    aetatis—aeternum

  • ALL

    see ADL

  • ANN

    annona—annus/anno/annos/annorum/annis

  • ANN•P•M

    annos plus minus

  • AQ

    aquarius

  • AQV

    aquarius

  • AQVIL

    aquilifer

  • ARB

    arbitratu

  • ARC

    arca, arcarius

  • AR(CHIT)

    architectus

  • ARG

    argentarius/argenteus/argentum

  • ARG•P

    argenti pondo

  • ARK

    see ARC

  • ARM•CVS

    armorum custos

  • ATR

    atriensis

  • AVG

    augur—Augustalis—Augustus/Augusta

  • AVGG

    Augusti (duo)

  • AVGGG

    Augusti (tres)

  • AVGGG•NNN

    Augusti (tres) nostri

  • AVG•L

    Augusti libertus

  • AVG•N

    Augustus noster

B

B

  • B

    bene—beneficiarius—benemerenti

  • B•B

    bonis bene

  • B•D•S•M

    bene de se merenti

  • B•M

    bene merenti—bonae memoriae

  • B•M•F

    bene merenti fecit—bonae memoriae femina

  • B•M•V

    bonae memoriae vir

  • B•Q

    bene quiescat

  • B/BN•R•P•N

    bono rei publicae natus

  • B•V

    bene vale

  • B•VIX

    bene vixit

  • BAL

    balneator—balneum

  • BF

    beneficiarius

  • BF•COS

    beneficiarius consularis

  • BI

    bixit (vixit)

  • BIS

    bisellarius

  • BN•M

    bene merenti

  • BX

    bixit (vixit)

C

(p. 789) C

  • C

    censuere—centenarius—centurio—cohors—colonia/coloni— comitalis—cuneus—cura/curavit/curaverunt—curia—conscripti

  • C•A

    curam agens—custos armorum

  • CAES

    Caesar—caesura

  • CAND

    candidatus

  • CANN

    cannophori

  • CAP

    capitalis

  • CAS

    castra

  • C•B•M•F

    coniugi bene merenti fecit

  • C•C

    collegium centonariorum—coloni coloniae—cuncti censuerunt

  • CC

    ducenarius—Gai duo

  • CEN(S)

    censor

  • C•F

    clarissima femina

  • CH, CHO, CHOR

    cohors

  • C•I

    clarissimus iuvenis

  • C•L

    civis Latinus

  • CL

    classis

  • C•M•F/P/V

    clarissimae memoriae femina, puer/puella, vir

  • C•N

    Caesar noster—colonia nostra

  • C•N•S(ER)

    Caesaris nostri servus/serva

  • C•P

    censoria potestate—clarissimus puer

  • COH

    cohors

  • COL

    collega—collegium—colonia—columbarium

  • COMM

    commentariensis

  • COND

    conductio, conductor

  • CONL

    see COL

  • CONS

    conservus/conserva—consistentes—consularis

  • CONT

    contubernalis

  • COR

    corona—co(ho)rs—cornicen—cornicularius—coronarius

  • COS

    consul—consularis

  • C•Q• V

    cum quo/qua vixit

  • C•R

    civis Romanus

  • C•V

    clarissimus vir

  • CVB

    cubicularius

  • CVR

    curator—curavit

D

D

  • D

    decessit—dedit—decreto—decumanus—defunctus—decuria—dedicatum—deus/dea—dies– domus—donum

  • D•C

    decurio civitatis/coloniae—decurionum consulto

  • D•D

    dare debebit—decreto decurionum—dedicatum—dedit dedicavit—dextra decumanum—diebus—dii deaeque—domini duo—domus divina—donis donatus—dono (donum) dedit

  • domini (tres)

  • D•D•L•M

    dono dedit (-erunt) libens merito

  • DD•NN•PP•AVGG

    domini nostri perpetui Augusti (duo)

  • DEC

    decessit—decuria—decurialis—decurio

  • DEC•COL

    decurio collegii, coloniae

  • DEC•M(VN)

    decurio municipii

  • DED

    dedicatio—dedicatum, dedicata

  • DEF

    defensor—defunctus

  • DENT

    dentatae (ferae)

  • DEP

    depositus

  • DES/DESIG/DESIGN

    designatus

  • D•I•M

    deus invictus Mithras

  • DISC

    discens

  • DISP

    dispensator

  • D•L•M

    dat libens merito

  • D•M

    Dea Magna—decurio municipii—Deum Mater—devotae memoriae—Dis Manibus—dolus malus—Dominus

  • D•M•I

    Dea Magna Idaea—Dis Manibus inferis

  • D•M•S

    Deo Mithrae sacrum—Dis Manibus sacrum

  • D•N

    dominus noster/domina nostra

  • DNI

    Domini

  • D•N•MQ•E

    devotus numini maiestatique eius (eorum)

  • DOL

    doliare (opus), dolium

  • D•S

    de suo—deus/a sanctus/a

  • D•S•B•M

    de se bene meritus

  • D•S•F

    de suo fecit

  • D•S•F•C

    de suo faciundum curavit/curaverunt

  • D•S•P•C

    de sua pecunia curavit/curaverunt

  • D•S•P•F

    de sua pecunia fecit/fecerunt

  • D•S•S•F•C

    de senatus sententia faciundum curavit/curaverunt

E

E

  • E

    efficit—episcopus

  • EE(MM)•VV

    eminentissimi viri

  • EID

    eidus (idus)

  • EM

    emeritus

  • E•M

    ex monitu

  • E•M•V

    egregiae memoriae vir

  • EPC

    episcopus

  • EQ

    eques, equester

  • EQ•R

    eques Romanus

  • EQ•SING

    eques singularis

  • E•V

    egregius vir

  • EVOC

    evocatus

  • EXAC

    exactor—exactus

  • (p. 791) EX A•C

    ex aere collato

  • EXC

    exceptor—exceptus

  • EX•D

    ex devotione

  • EX•FIG(L)

    ex figlinis

  • EXP

    expeditio

  • EX

    S•C ex senatus consulto

  • EX

    V•L•M ex voto libens merito

F

F

  • F

    fastus—fecit—fetialis—filia/filius—fiunt—Forum—frater—fundus

  • FAB

    faber

  • FAC

    facere

  • FAC•COER

    faciundum coeravit/-ere

  • F•C

    faciundum curavit/-erunt—fiscus castrensis

  • F•D•S

    fecit de suo

  • F•F

    felix fidelis (legio)—filius fecit—fiscus frumentarius—funus fecit

  • FF

    filii—fratres

  • FIG

    figlinae

  • FISCI•CVR

    fisci curator

  • FL

    flamen, flaminica, flamonium—folles

  • FOL

    folles

  • F•P

    filius posuit—flamen perpetuus—frumentum publicum—fundi possessor—funus publicum

  • F•P•A

    frumentum publicum accepit

  • FRVM

    frumentarius

  • F•S

    fecit sibi—filio suo

  • FVL•CON•PVB

    fulgur conditum publice

G

G

  • G

    garum—genius

  • GEM

    Gemina (legio)

  • GEN

    genius, genetrix

  • G•F

    gari flos—Gemina Felix (legio)

H

H

  • H

    heres/heredes—hereditatium—hic/haec, etc.—hora

  • HAR

    haruspex

  • H•A•S•F•C

    heres a se faciundum curavit

  • H•B•C

    hic bene cubet

  • H•B•M•F

    heres bene merenti fecit

  • H•B•Q

    hic bene quiescat

  • H•C

    hic conditus—honore contentus—honoris causa

  • (p. 792) H•E•N•S

    heredem exterum non sequetur

  • H•F

    heres fecit—honesta/us femina/filius—honore functus

  • H•F•C

    heres faciundum curavit

  • HH•PP•P•R

    hostes publici populi Romani

  • H•L•D•M•A

    huic loco dolus malus abesto

  • H•M

    hoc momentum—honesta missione—honeste missus

  • H•M•

    F/V honestae memoriae femina/vir

  • H•M•H•N•S

    hoc monumentum heredem non sequetur

  • HOR

    hora—horrearius, horreum, horrea

  • H•P

    heres posuit, heredes posuerunt

  • H•Q

    hic quiescit

  • H•S

    hic situs—hic sepultus

  • H•S•E

    hic situs est—hic sepultus est

  • H•V

    Hercules Victor—honore usus, usi

I

I

  • ID

    idibus

  • I•D

    invictus deus—Iuppiter Dolichenus—iure dicundo

  • I•H•D•D

    in honorem domus divinae

  • I•M

    invictus Mithras

  • IM

    immunis

  • IMAG

    imaginifer

  • IMP(P)

    imperator/es

  • IN•A(GR)•P

    in agro (agrum) pedes

  • IN•F(R)•P

    in fronte (frontem) pedes

  • IN•P

    in pace

  • IN•S•S

    infra scripta sunt

  • I•O•M

    Iuppiter Optimus Maximus

  • I•R

    impensam remisit

  • IVG

    iugerum

  • IVR

    iuridicus

  • IVS

    iussu

K

K

  • K

    kalendae—kaput—kardo—kastellum

  • KAL

    calendae—kalendarium

  • K•S

    karus suis

L

L

  • L

    legio—lex—libens

  • L•A

    libens animo

  • LAR•ET•IMAG

    lares et imagines

  • LAT

    laticlavius

  • (p. 793) L•C•D•D

    locus concessus decreto decurionum

  • L•D•D•D

    locus datus decreto decurionum

  • L•H•N•S

    locus heredem non sequitur

  • LEG

    legio

  • LEG•AVG•PR•PR

    legatus Augusti pro praetore

  • LEG•LEG

    legatus legionis

  • LEG•PL•VE•SC

    leges plebeive scitum

  • LIB

    liberatus—libertus/liberta—liburna

  • LIB•AN

    libens animo

  • LIB•LIB•Q•P•EOR

    libertis libertabusque posterisque eorum

  • LIC

    licet

  • L•IN•CIR

    ludi in circo

  • L•M

    libens merito—locus monumenti

  • LOC•PVBL

    loco publico

  • LOC•SEP

    locum sepulturae

  • L•P

    Lares publici—Liber pater—libertus patrono—libens posuit

  • L•P•D•D•D

    locus publice datus decreto decurionum

  • L•P•Q

    locus pedum quadratorum

  • LVP, LVPERC

    Lupercus

  • L•V•S

    libens votum solvit

M

M

  • M

    magister—magistratus—magnus—Manes—mater—memoria—mensis—miles—minus—Mithras—monumentum—mortuus—mulier

  • MAG

    magister/magistri—magistratus

  • MAG•QVIN/QQ

    magister quinquennalis

  • MAR

    marinus—maritus

  • MAT

    mater—Matres

  • MAX

    maximus/maxima

  • M•C

    mater castrorum—memoriae causa

  • M•D•M•I

    Mater deum magna Idaea

  • MED

    medicus

  • MEM

    memoria

  • MEN(S)

    mensis (menses)

  • M•F

    mater fecit—monumentum fecit—municipium Flavium

  • M•H•N•S

    monumentum heredem non sequetur

  • MIL

    miles, militavit, milia, miliaria

  • MIL•P

    millia passuum

  • MIN

    minister/ministri—minor

  • MIS

    missio, missicius, missus

  • M•M

    municipes municipii

  • MON

    monetalis—monumentum

  • M•P

    magister pagi—mater posuit—mille passus/milia passuum

  • M•V•F

    monumentum vivus/viva fecit

  • MVR

    murmillo—muria

N

(p. 794) N

  • N

    natione—natus—nefastus (dies)—nepos—nomen—nonae— noster—novus—numen—numerus/numero—nummi

  • NAT

    natione, natus

  • N•AVG

    numen Augusti

  • NEG/NEGOT

    negotiator

  • NEP

    nepos

  • NER

    Neronianus

  • N•F•N•S•N•C

    non fui, non sum, non curo

  • N•M•Q•E•D

    numini maiestatique eius dicatissimus

  • NN

    nostri

  • NOB•CAES

    nobilissimus Caesar

  • NOB•FEM

    nobilissima femina

  • NON

    nonae

  • N•P

    nobilissimus puer

  • N•S

    nomine suo

  • N•S•S

    numero scripti sunt

  • NVM

    numerus/numero—nummum

  • NVM•AVG

    numen Augusti

O

O

  • O

    officina—optimus—opus—ossa

  • OB•H/HON

    ob honorem

  • OB•M•E

    ob merita eius

  • O•B•Q

    ossa bene quiescant

  • O•D

    opus doliare

  • OF

    officina

  • O•H•F

    omnibus honoribus functus

  • O•M

    optimus maximus

  • OP

    optimus—optio—opusOPL (h)oplomachus

  • O•P•Q

    ordo populusque

  • OPT

    optimus—optio

  • ORD

    ordinarius—ordinatus—ordo O•V optimus vir—oro vos

  • O•V•F•D•R•P

    oro vos faciatis dignum rei publicae

P

P

  • P

    pagus—parentes—pars—passus—pater—patronus—pecunia—perpetuus—pius—plebs—pondo—populus—post—posuit—praeses—praetor—proconsul—provincia—pugnarum

  • PAG

    pagus—pagani

  • PAR

    parentes

  • pater—patronus

  • P•C

    patres conscripti—patronus civitatis/collegii/coloniae/corporis—ponendum curavit

  • P•D•D

    publice dedicavit—publice decreto decurionum

  • PEC

    pecunia

  • PED

    pedatura—pedes—pedites

  • PER

    peregrinus—permissu

  • P•ET•H

    patronus et heres

  • P•F

    pater fecit—parentes filio—pater filio—pia femina—Pia Fidelis (legio)—Pia Felix (legio)

  • P•G•N

    provincia Gallia Narbonensis

  • P•H•C

    provincia Hispania Citerior

  • P•I•S

    pius in suis

  • PL

    placuit—plebs/plebis—plumbum

  • PL•M

    plus minus

  • P•L•M

    posuit libens merito

  • PL•SC

    plebis scitum

  • P•M

    patronus municipii—pecunia multaticia—pia mater—pontifex maximus—post mortem—pro meritis

  • PN

    pronepos

  • PON•CVR

    ponendum curavit

  • PONT, PONTIF

    pontifex

  • POP

    populus

  • POS

    posuit

  • P•P

    parentes piissimi—pater patriae—pater posuit—pecunia publica—perpetuus—populo postulante—portorium publicum—praepositus—publice positus

  • P•PI

    primipilus

  • P•P•O

    posuit patrono optimo

  • PPO

    praefectus praetorio

  • PP•VV

    perfectissimi viri

  • P•Q

    pedes quadrati—populusque

  • P•R

    populus Romanus—pro reditu

  • PR

    praedium—praefectus—praetor—pridie—primus—privata—pro—procurator—pronepos—provincia

  • PRAEF

    praefectus

  • PRAEF•F•D

    praefectus frumenti dandi

  • PRAEF•PRAET

    praefectus praetorio

  • PR•AER

    praefectus aerarii

  • PRO

    proconsul—procurator—pronepos—provincia

  • PROB

    probavit

  • PROC

    procurator

  • PRO•COS

    pro consule—proconsul

  • PRO•PR

    pro praetore—proprietor

  • PRO•S

    pro salute

  • PROV

    provincia—provocator

  • PR•M

    praepositus militum

  • (p. 796) PR•PR

    praefectus praetorio—praeses provinciae—pro praetore

  • P•S

    pecunia sua—proprio sumptu—pro salute—pro se

  • P•V

    perfectissimus vir

  • PVB(L)

    publicus—publica—publice

Q

Q

  • Q

    quaestor—quinquennalis—Quirites

  • Q•A•V

    qui annis vixit…

  • Q•B•F•F

    quod bonum faustum felix (sit)

  • Q•D

    quaestor designatus

  • Q•D•E•R•F•P•D•E•R•I•C

    quid de ea re fieri placeret, de ea re ita censuerunt

  • Q•Q

    quaestores—quinquennalis

R

R

  • R

    ratio—recte—res—retiarius—retro—Roma—Romanus

  • RAT

    ratio

  • REG

    regio

  • REIP/REIPVB

    reipublicae

  • REST/RESTIT

    restituit

  • RET

    retiarius—rettulit

  • R•P

    ratio privata—res publica

S

S

  • S

    sacrum—scriptus—semis—Senatus—sententia—sepultus—servus—sestertium—sibi—signifer —solvit—sub—suus

  • SAC

    sacrum—sacerdos

  • SACR

    sacrum

  • SAG

    sagittarii

  • SAL

    salve—salutem

  • S•AS•D

    sub ascia dedicavit

  • S•C

    scribendum curavit—senatus consultum—sub cura

  • SC•D•M

    sciens dolo malo

  • SCR•ADF

    scribendo adfuerunt

  • SCRIB

    scriba

  • S•E

    situs est

  • SER

    servus/serva

  • SER•VIL

    servus vilicus

  • S•ET•S

    sibi et suis

  • SIG, SIGF, SIGNF

    signifier

  • S•L•M

    solvit libens merito

  • SOC

    socius/socii

  • servus publicus

  • S•P•F

    sua pecunia fecit

  • S•P•Q•R

    senatus populusque Romanus

  • S•P•S•F

    sibi posterisque suis fecit

  • S•S

    senatus sententia—siti sunt—sumptu suo—supra scriptus—suspectum solvit

  • ST

    stipendia

  • STAT

    statio—stationarius—statua

  • STIP

    stipendia

  • STLIT•IVDIC

    stlitibus iudicandis

  • S•T•T•L

    sit tibi terra levis

  • SVF

    sufes—suffectus

  • S•V•L•M

    solvit votum libens merito

  • SVS•VOT

    suscepto voto

  • S•V•T•L

    sit vobis terra levis

T

T

  • T

    tabula—terra—titulus—tribunus

  • TAB•P

    tabulae publicae

  • TER

    terminus—tertius

  • TES

    tessera

  • TEST•LEG

    testamento legavit

  • T•F

    testamentum fecit

  • TIT

    titulus

  • TORQ•ARMIL•PHAL

    torquibus armillis phaleris (donatus)

  • TR

    Thraex (gladiator)—tribunus—trierarcha—triumphator

  • TRIB

    tribunus

  • TRIB•LAT

    tribunus laticlavius

  • TRIB•MIL

    tribunus militum

  • TRIB•P

    tribunicia potestate—tribunus plebis

  • TRIB•POT

    tribunicia potestate

  • TR•MIL

    tribunus militum

  • T•R•P•D

    te rogo praeteriens dicas

  • TR•PL

    tribunus plebis

  • T•V•F

    titulum vivus fecit

  • TVR

    turma

V

V

  • V

    vale—verna—Vestalis—vester—via—vicit—vir—vivus/viva—vixit—votum—vovit—urbs—uxor

  • V•A

    vicens agens—vixit annos/annis…

  • V•A•S•L•M

    votum animo solvit libens merito

  • V•B•D•R•P

    vir bonus dignus rei publicae

  • V•C

    vir clarissimus

  • V•D•P•R•L•P

    unde de plano recte legi possit

  • vir egregius

  • VER

    verna

  • VET, VETER

    veteranus

  • VEX, VEXI, VEXIL, VEXILL

    vexillatio

  • V•F

    verba fecit—vivus fecit—utere felix

  • VIAT

    viator

  • VIC

    vicarius—vicit—victimarius—vicus—vicani

  • VIG

    vigiles

  • VIL

    vilicus

  • V•L•A•S

    votum libens animo solvit

  • VL•K

    ultra kardinem

  • V•L•S•M

    votum libens solvit merito

  • VOT

    votum

  • V•P

    vir perfectissimus—vivus posuit—votum posuit—uxori pientissimae

  • V•S

    votum solvit—voto soluto—vir spectabilis

  • V•S•F

    vivus/viva sibi fecit

  • VT•F

    utere feliciter

  • V•V

    Valeria Victrix—Ulpia Victrix (legiones)

  • V•V•C•C

    viri clarissimi

  • V•V•E•E

    viri egregii

  • V•V•P•P

    viri perfectissimi